Flamenco w Walencji: korzenie

Skąd pochodzi flamenco

Wpis flamenco na liście UNESCO wymienia trzy nurty — śpiew, taniec i gitarę — i podkreśla, że wiele społeczności traktuje tę sztukę jako znak własnej tożsamości. Przyznaje społeczności Gitano, czyli Romów, kluczową rolę w jej kształtowaniu. Jako serce wskazuje Andaluzję, z wcześniejszymi związkami z Murcją i Estremadurą, i dodaje, że flamenco pojawia się na festiwalach, w rytuałach i na prywatnych spotkaniach. Wikipedia datuje najwcześniejszy ślad pisany na koniec XVIII wieku w Dolnej Andaluzji i wymienia Jerez de la Frontera jako pierwsze miejsce, w którym je odnotowano.

Od café cantante do tablao

Flamenco nie zawsze było godziną za bilet. Wikipedia podaje, że cafés cantantes — nocne bary, w których podawano flamenco przy drinkach — przeżywały szczyt od połowy XIX wieku do drugiej dekady XX wieku. W latach 1920–1955 widowiska przeniosły się na areny byków i do teatrów pod szyldem opery flamenco. Tablaos, które zastąpiły kawiarnie, rozprzestrzeniły się w całej Hiszpanii w latach sześćdziesiątych. Słowo pochodzi od tablado, czyli deski podłogowej, i oznacza zarówno scenę, jak i lokal, a wiele tablaos serwuje drinki, tapas lub pełne posiłki. Kawiarnia ze sceną i barem należy do tej samej linii. Każdy kolejny krok zmieniał salę, ale scena, drink i publiczność pozostawały blisko siebie.

Czytaj dalej: Bilety i miejsca w Café del Duende

Jak sztuka podróżowała

Artykuł Wikipedii o tablao mówi, że flamenco rozprzestrzeniło się na inne regiony, gdy format kawiarniany się zmieniał i rozwijały się nowe style, a jego główny artykuł odnotowuje historyczną obecność w Murcji i Estremadurze poza Andaluzją. Wspomina też o nauczaniu flamenco i festiwalach aż w Nowym Meksyku i Rotterdamie. Sztuka, która dotarła do sali w Walencji pod koniec XX wieku, miała już za sobą długą drogę.

Związek z Levante

Walencja leży nad Morzem Śródziemnym, a najbliższa jej tradycja flamenco to ta wschodnia. Wikipedia opisuje fandangos orientales, wschodnie fandanga, jako wywodzące się ze wschodniej Andaluzji i Murcji, i wymienia cartageneras, murcianę i levantikę wśród powiązanych pieśni wolnych. To nie czyni z Walencji serca flamenco i nic, co sprzedaje się z biletem, nie obiecuje tych pieśni. Oznacza jednak, że sztuka ma dłuższą wschodnią historię, niż sugeruje mapa.

Pionier w nowym mieście

Lokal podaje, że został założony w 1998 roku, i przedstawia się jako pionier w tym regionie w stałym prezentowaniu flamenco. Jego własna strona podaje dwa cele: pokazać siłę tej sztuki ludziom, którzy jej nie znali, i dać fanom w Walencji miejsce do dzielenia się nią, bo dotąd takiego miejsca nie mieli. Wskazuje też, że flamenco zostało uznane za Dziedzictwo Światowe UNESCO w 2010 roku. Te daty pochodzą od lokalu, a jego własne strony są dla nich najlepszym źródłem.

Dlaczego wciąż działa w małej sali

UNESCO wymienia dynastie, rodziny, grupy społeczne i kluby flamenco jako kanały przekazujące tę sztukę, dlatego małe sale zawsze były jej domem. Kameralna sala pokazuje to, co wielki teatr spłaszcza: dłonie gitarzysty, twarz śpiewaka, pracę stóp tancerza. Format tablao zachowuje tę bliskość i to właśnie po nią przyjeżdża gość, który odwiedza flamenco po raz pierwszy. Kameralna sala nie jest więc kompromisem. To sceneria, w której ta sztuka dorastała.

Dla kogo to nie jest

Zobaczenie flamenco w jego andaluzyjskim sercu wymaga podróży na południe i ten występ jej nie zastąpi. Wieczór w Walencji pokazuje tę sztukę tak, jak wykonuje się ją z dala od domu, w sali z własną historią. Goście, którzy planują być w Sewilli, Granadzie lub Jerez, mogą woleć zachować swój pierwszy wieczór flamenco na to miejsce. Walencki wieczór to dobry pierwszy smak tej sztuki i słaby substytut regionów, w których się narodziła.